CBAM 2026’ya Giriş: 17 Aralık 2025 Kararları ile Definitive Rejime Geçiş

CBAM 2026’ya Giriş: 17 Aralık 2025 Kararları ile Definitive Rejime Geçiş

Avrupa Komisyonu, 17 Aralık 2025’te CBAM’ın uygulama dönemine geçişi öncesinde kapsamı genişleten, teknik yöntemleri netleştiren ve finansal yükümlülükleri 2026 “mali yükümlülük” dönemi için kritik ikincil mevzuat paketi yayımlandı.

Toplam 24 dokümandan; 14’ü bağlayıcı ikincil mevzuat (CBAM kesin rejimi), 2’si geçiş dönemi değerlendirme raporu, 8’i ise kapsam ve fon için yasama teklifi niteliğindedir. 2026’dan itibaren yürürlüğe girecek CBAM hukukunun temelini 14 bağlayıcı düzenleme oluşturuyor. Detaylar aşağıdadır.

17 Aralık 2025 Tarihli Yeni CBAM Gelişmeleri Özeti

Kapsam Genişlemesi (Downstream - Alt Ürünler): Bugüne kadar sadece çelik, alüminyum, gübre gibi temel maddeleri kapsayan CBAM, impact assessment senaryosunda ~180 alt ürün (makineler, beyaz eşyalar, otomobil parçaları, vidalar, somunlar vb.) kapsama dahil etmiştir. Bu ürünlerin vergilendirilmesi 2028'den itibaren başlayacak olsa da kayıt ve takip süreçleri öne çekilmiştir.

Finansal Dönemin Başlangıcı: 1 Ocak 2026 itibarıyla raporlama zorunluluğuna ek olarak mali yükümlülük (sertifika satın alma) dönemi başlayacaktır. İlk ödemeler 2027 başında yapılacaktır.

Hile ve Kaçınma ile Mücadele (Anti-circumvention): Ürünlerin GTİP kodlarını değiştirerek veya hafif modifikasyonlarla kapsam dışına çıkarılmasına karşı sert önlemler ve yeni bir denetim mekanizması getirilmiştir.

Basitleştirme ve "De Minimis" Eşiği: İthalatçılar üzerindeki yükü azaltmak için yıllık bazda 50 ton ağırlık altındaki ithalatlar için muafiyet (de minimis) getirilmiştir.

Verifikasyon ve Akreditasyon: Emisyon raporlarının doğrulanması için üçüncü ülke denetçilerinin AB akreditasyon kuruluşlarından onay alması zorunluluğu detaylandırılmıştır.

Dipnot: Final: Komisyon tarafından kabul edilmiş olup OJ yayımları aşamasındadır.

Tedarik Zinciri Riski ve Gerçek Veri Zorunluluğu

Tedarik Zinciri Riski: Eğer firmanız çelik veya alüminyum içeren makine parçaları ya da beyaz eşya gibi ürünleri ithal ediyorsa, "Benim ürünüm listede yok" deme lüksünüz artık sona ermiş durumda. 2028 yılında uygulama başlayacak olsa da, bugünden itibaren emisyon verisi toplamaya başlamak zorundasınız. Geç kalınan her gün, tedarik zincirinizin CBAM’a uyumunu zorlaştıracaktır. Bu nedenle, ürünlerinizin kapsam dışında olduğu düşüncesiyle hareket etmek ciddi riskler doğuracaktır.

Gerçek Veri Zorunluluğu: Avrupa Komisyonu, varsayılan değerleri (default values) cezalandırıcı seviyede yüksek tutacağını çok açık bir şekilde ifade etmiştir. Tedarikçilerinizden gerçek emisyon verisi temin edemiyorsanız, rakiplerinize kıyasla daha fazla vergi ödemek zorunda kalacaksınız. Bu durum, hem maliyetlerinizi artıracak hem de rekabet gücünüzü zayıflatacaktır. Dolayısıyla, tedarik zincirinizdeki veri şeffaflığı ve doğruluğu, CBAM kapsamında kritik bir öneme sahiptir.

Yorum: 2026 yılından itibaren CBAM maliyeti, doğrudan ölçüm, doğrulama ve sertifika üçgenine oturmaktadır. Kısacası, maliyetin belirlenmesinde emisyonların doğru şekilde ölçülmesi, bu ölçümlerin güvenilir şekilde doğrulanması ve alınan sertifikalar temel belirleyici unsur olacaktır.

Default value’a düşen Türk üreticiler, pratikte en pahalı senaryoya maruz kalacaktır. Yani, gerçek emisyon verisi sunamayan üreticiler, Komisyonun yüksek olarak belirlediği varsayılan değerler üzerinden hesaplanan ek maliyetlerle karşı karşıya kalacaktır.

Downstream ürün teklifi orta vadede otomotiv, makine ve beyaz eşya gibi sektörleri doğrudan etkileyecektir. Bu sektörlerde faaliyet gösteren firmalar, tedarik zincirinin her aşamasında emisyon verisinin toplanması ve doğrulanması gerekliliğiyle karşılaşacaktır.

Detaylar

A) Bağlayıcı İkincil Mevzuat – Definitive Regime (2026+)

Uygulamada doğrudan zorunlu (Implementing / Delegated Acts)

B) Uygulama Değerlendirmesi (Mevzuat değil, ama çok kritik)

C) Yeni Yasama Teklifi – Kapsam Genişlemesi (Henüz bağlayıcı değil)

D) Yeni Fon Mekanizması – Temporary Decarbonisation Fund